Köpparametrli sabyrly gözegçilik (monitorlaryň klassifikasiýasyny ulanmak) ilkinji elden kliniki maglumatlary we dürli maglumatlary berip bilermöhüm alamatlar hassalary gözegçilikde saklamak we hassalary halas etmek üçin parametrler. Ahassahanalarda monitorlaryň ulanylmagyna laýyklykda, wmen muny öwrendimeHer bir kliniki bölüm monitory ýörite maksatlar üçin ulanyp bilmeýär. Hususan-da, täze operator monitor barada köp zat bilmeýär, bu bolsa monitory ulanmakda köp kynçylyklara sebäp bolýar we enjamyň funksiýasyny doly ýerine ýetirip bilmeýär.Ýonker paýlar...ulanylyşy we iş prinsipiköp parametrli gözegçilik hemmeler üçin.
Näsag monitory käbir möhüm möhüm zatlary anyklap bilýäralamatlar hassalaryň parametrlerini real wagt režiminde, üznüksiz we uzak wagtlap ulanyp bolýar, bu bolsa möhüm kliniki ähmiýete eýedir. Şeýle hem, göterilýän ykjam, ulaga oturdylan ulanyş ulanylyş ýygylygyny ep-esli gowulandyrýar. Häzirki wagtda,köp parametrli hassanyň monitory deňeşdirme boýunça giňden ýaýrandyr we onuň esasy funksiýalary EKG, gan basyşy, temperatura, dem alyş,SpO2, ETCO2, IBP, ýürek çykyşy we ş.m.
1. Monitoryň esasy gurluşy
Monitor, adatça, dürli datçikleri we gurlan kompýuter ulgamyny öz içine alýan fiziki moduldan ybarat bolýar. Fiziologiki signallaryň ähli görnüşleri datçikler tarapyndan elektrik signallaryna öwrülýär we soňra öňünden güýçlendirilenden soň görkezmek, saklamak we dolandyrmak üçin kompýutere iberilýär. Köp funksiýaly parametrli toplumlaýyn monitor EKG, dem alyş, temperatura, gan basyşy we ş.m. gözegçilik edip bilýär.SpO2 we şol bir wagtyň özünde beýleki parametrler.
Modully hassa monitoryadatça intensiw bejergide ulanylýar. Olar aýry-aýry aýrylyp bolýan fiziologiki parametr modullaryndan we gözegçilik hostlaryndan ybarat bolup, ýörite talaplara laýyk gelmek üçin talaplara laýyklykda dürli modullardan düzülip bilner.
2. The ulanylyşy we iş prinsipiköp parametrli gözegçilik
(1) Dem alyş bejergisi
Dem alyş ölçegleriniň köpüsiköp parametrlihassanyň gözegçisiDöş impedansy usulyny ulan. Dem alyş prosesinde adam bedeniniň döş hereketi beden garşylygynyň üýtgemegine sebäp bolýar, ol 0,1 ω ~ 3 ω bolup, dem alyş impedansy diýlip atlandyrylýar.
Monitor, adatça, iki elektrod arkaly 10-dan 100 kHz-e çenli sinusoidal daşaýjy ýygylykda 0,5-den 5 mA-a çenli howpsuz tok girizmek arkaly şol bir elektrodda dem alyş impedansynyň üýtgemeleriniň signallaryny kabul edýär. EKG Dem alyşyň dinamiki tolkun görnüşini dem alyş impedansynyň üýtgemegi bilen düşündirip bolýar we dem alyş tizliginiň parametrlerini çykaryp bolýar.
Bedeniň göwüs hereketi we dem alyş däl hereketi beden garşylygynda üýtgeşmelere sebäp bolar. Şeýle üýtgeşmeleriň ýygylygy dem alyş kanalynyň güýçlendirijisiniň ýygylyk zolagy bilen birmeňzeş bolanda, monitor üçin haýsysynyň adaty dem alyş signaly, haýsysynyň bolsa hereketiň päsgel signalydygyny kesgitlemek kyn bolýar. Netijede, hassanyň agyr we dowamly fiziki hereketleri bolanda dem alyş tizliginiň ölçegleri nädogry bolup biler.
(2) Gan basyşynyň (GBB) inwaziw gözegçiligi
Käbir agyr operasiýalarda gan basyşynyň real wagt gözegçiligi örän möhüm kliniki ähmiýete eýedir, şonuň üçin ony amala aşyrmak üçin inwaziw gan basyşyny gözegçilik etmek tehnologiýasyny ulanmak zerurdyr. Prinsip şeýle: ilki bilen, kateter ölçenen ýeriň gan damarlaryna ponksiyon arkaly ýerleşdirilýär. Kateteriň daşarky porty basyş datçigi bilen gönüden-göni baglanyşykly we katetere adaty duzly ergin girizilýär.
Suwuklygyň basyş geçirmek funksiýasy sebäpli, damar içi basyş kateterdäki suwuklyk arkaly daşarky basyş datçigine geçirilýär. Şeýlelik bilen, gan damarlaryndaky basyş üýtgemeleriniň dinamiki tolkun görnüşini alyp bolýar. Sistolik basyş, diastolik basyş we ortaça basyş belli bir hasaplama usullary arkaly alnyp bilner.
Gan basyşynyň inwaziw ölçeglerine üns berilmelidir: gözegçilik başynda gural ilki nola deňleşdirilmelidir; gözegçilik prosesinde basyş datçigi hemişe ýürek bilen bir derejede saklanmalydyr. Kateteriň laxtalanmagynyň öňüni almak üçin, kateter hereket sebäpli hereket edip ýa-da çykyp biljek geparin duzly ergini yzygiderli inýeksiýalary bilen ýuwulmalydyr. Şonuň üçin kateter berk berkidilmeli we üns bilen barlanmalydyr, zerur bolsa düzedişler girizilmelidir.
(3) Temperatura gözegçiligi
Temperatura koeffisiýenti bolan termistor, adatça, monitoryň temperatura ölçeginde temperatura datçigi hökmünde ulanylýar. Umumy monitorlar bir beden temperaturasyny üpjün edýär, ýokary derejeli enjamlar bolsa iki beden temperaturasyny üpjün edýär. Bedeniň temperatura zondynyň görnüşleri hem bedeniň ýüzüniň we boşlugynyň temperaturasyny gözegçilik etmek üçin ulanylýan beden ýüzüniň zondyna we beden boşlugynyň zondyna bölünýär.
Ölçeg wagtynda operator temperatura zondyny zerurlyga görä hassanyň bedeniniň islendik ýerine goýup biler. Adam bedeniniň dürli bölekleriniň temperaturasy dürli bolany üçin, monitor tarapyndan ölçenýän temperatura, hassanyň bedeniniň zondy goýjak böleginiň temperatura gymmaty bolup, ol agzyň ýa-da goltugyň temperatura gymmatyndan tapawutlanyp biler.
WTemperaturany ölçeýän wagtyňyz, hassanyň bedeniniň ölçenýän bölegi bilen zonddaky datçigiň arasynda, ýagny zond ilkinji gezek goýlanda, termal deňagramlylyk meselesi ýüze çykýar, sebäbi datçig heniz adam bedeniniň temperaturasy bilen doly deňleşmändir. Şonuň üçin, şu wagt görkezilen temperatura gullugyň hakyky temperaturasy däl we hakyky temperatura hakykatdanam şöhlelenmezden öň termal deňagramlylyga ýetmek üçin belli bir wagtdan soň ýetilmelidir. Şeýle hem, datçigiň we bedeniň ýüzüniň arasynda ygtybarly gatnaşygy saklamaga üns beriň. Eger datçigiň we deriniň arasynda boşluk bolsa, ölçeg gymmaty pes bolup biler.
(4) EKG gözegçiligi
Miokarddaky "gyjyndyryjy öýjükleriň" elektrohimiki işjeňligi miokardyň elektrik taýdan gyjyndyrylmagyna sebäp bolýar. Ýüregiň mehaniki taýdan gysylmasyna sebäp bolýar. Ýüregiň bu gyjyndyryjy prosesi tarapyndan döredilen ýapyk we täsir edýän tok bedeniň göwrüm geçirijisinden geçip, bedeniň dürli böleklerine ýaýraýar, netijede adam bedeniniň dürli ýüz bölekleriniň arasyndaky tok tapawudynyň üýtgemegine getirýär.
Elektrokardiogramma (EKG) beden ýüzüniň potensial tapawudyny hakyky wagtda ýazga almak üçin ulanylýar we gurşun düşünjesi ýürek sikliniň üýtgemegi bilen adam bedeniniň iki ýa-da has köp beden ýüzüniň bölekleriniň arasyndaky potensial tapawudyň tolkun görnüşini aňladýar. Iň irki kesgitlenen Ⅰ, Ⅱ, Ⅲ ýollary kliniki taýdan bipolýar standart aýak ýollary diýlip atlandyrylýar.
Soňra, basyşly unipolýar aýak-aýak geçirijileri, aVR, aVL, aVF we elektrodsyz döş geçirijileri V1, V2, V3, V4, V5, V6 kesgitlenildi, olar häzirki wagtda kliniki tejribede ulanylýan standart EKG geçirijileridir. Ýürek stereoskopik bolany üçin, geçiriji tolkun görnüşi ýüregiň bir proýeksiýa ýüzünde elektrik işjeňligini görkezýär. Bu 12 geçiriji ýüregiň dürli proýeksiýa ýüzünde elektrik işjeňligini 12 tarapdan görkezýär we ýüregiň dürli bölekleriniň zeperlenmelerini doly anyklap bolýar.
Häzirki wagtda kliniki tejribede ulanylýan standart EKG enjamy EKG tolkun görnüşini ölçeýär we onuň el-aýak elektrodlary bilekde we topukda ýerleşdirilýär, EKG gözegçiligindäki elektrodlar bolsa hassanyň döş we garyn boşlugynda deň derejede ýerleşdirilýär, ýerleşdirilişi tapawutly bolsa-da, olar deňdir we olaryň kesgitlemesi birmeňzeşdir. Şonuň üçin monitordaky EKG geçirijiligi EKG enjamyndaky sime gabat gelýär we olaryň polýarlygy we tolkun görnüşi birmeňzeşdir.
Monitorlar, adatça, 3 ýa-da 6 simi gözegçilik edip bilýärler, simleriň biriniň ýa-da ikisiniň hem tolkun görnüşini bir wagtda görkezip bilýärler we tolkun görnüşiniň seljermesi arkaly ýürek urşy parametrlerini çykaryp bilýärler.. PGüýçli monitorlar 12 simi gözegçilik edip bilýär we ST segmentlerini we aritmiýa hadysalaryny çykarmak üçin tolkun görnüşini has giňişleýin seljerip bilýär.
Häzirki wagtda,EKGgözegçiligiň tolkun görnüşi, onuň inçe gurluşyny anyklamak ukyby gaty güýçli däl, sebäbi gözegçiligiň maksady esasan hassanyň ýürek ritmini uzak wagtlap we hakyky wagtda gözegçilik etmekdir. Ýöne...EKGmaşyn barlaglarynyň netijeleri belli bir şertlerde gysga wagtyň içinde ölçenýär. Şonuň üçin iki enjamyň güýçlendiriji zolagynyň giňligi birmeňzeş däl. EKG enjamynyň geçirijilik zolagy 0,05 ~ 80Hz, monitoryň geçirijilik zolagy bolsa, adatça, 1 ~ 25Hz. EKG signaly daşarky päsgelçilikleriň täsirine düşýän deňeşdirme gowşak signaldyr we käbir päsgelçilik görnüşlerini ýeňip geçmek örän kyn, mysal üçin:
(a) Hereketiň päsgelçilikleri. Näsagyň beden hereketleri ýürekdäki elektrik signallarynda üýtgeşmelere sebäp bolar. Bu hereketiň amplitudasy we ýygylygy, eger içinde bolsaEKGgüýçlendirijiniň geçirijilik ukyby, guralyň ýeňip geçmegi kyn.
(b)Mýoelektrik päsgelçilik. EKG elektrodynyň aşagyndaky myşsalar ýelmeşdirilende, EMG päsgel signaly döredilýär we EMG signaly EKG signalyna päsgel berýär we EMG päsgel signaly EKG signaly bilen birmeňzeş spektral geçirijilik ukybyna eýedir, şonuň üçin ony diňe süzgüç bilen arassalap bolmaýar.
(c) Ýokary ýygylykly elektrik pyçagynyň päsgelçiligi. Hirurgiýa wagtynda ýokary ýygylykly elektrik togy urmasy ýa-da elektrik togy urmasy ulanylanda, adam bedenine goşulan elektrik energiýasy bilen döredilen elektrik signalynyň amplitudasy EKG signalynyňkydan has uly bolýar we ýygylyk bölegi örän baý bolýar, şonuň üçin EKG güýçlendirijisi doýgun ýagdaýa ýetýär we EKG tolkun görnüşini synlap bolmaýar. Tok monitorlarynyň ählisi diýen ýaly şeýle päsgelçiliklere garşy güýçsüzdir. Şonuň üçin, monitoryň ýokary ýygylykly elektrik pyçagyna garşy päsgelçiligi bölegi ýokary ýygylykly elektrik pyçagy aýrylandan soň monitoryň diňe 5 sekuntyň içinde kadaly ýagdaýa gelmegini talap edýär.
(d) Elektrod bilen aragatnaşyk päsgelçilikleri. Adam bedeninden EKG güýçlendirijisine barýan elektrik signalynyň ýolundaky islendik päsgelçilik, köplenç elektrodlar bilen deriniň arasyndaky gowşak gatnaşyk sebäpli ýüze çykýan EKG signalyny ýapyp biljek güýçli ses çykarar. Şeýle päsgelçilikleriň öňüni almak, esasan, usullary ulanmak arkaly çözülýär, ulanyjy her gezek her bir bölegi üns bilen barlamaly we enjam ygtybarly topraklanmaly, bu bolsa diňe bir päsgelçiliklere garşy göreşmek üçin däl, eýsem has möhümi, hassalaryň we operatorlaryň howpsuzlygyny goramak üçin peýdalydyr.
5. Inwaziw dälgan basyşyny ölçeýji
Gan basyşy gan damarlarynyň diwarlaryna ganyň basyşyny aňladýar. Ýüregiň her bir gysgalmagy we gowşamagy prosesinde gan damarynyň diwaryna gan akymynyň basyşy hem üýtgeýär, arterial we wena damarlarynyň basyşy dürli-dürli bolýar, şeýle hem dürli böleklerdäki gan damarlarynyň basyşy hem dürli-dürli bolýar. Kliniki taýdan, adam bedeniniň ýokarky goly bilen bir beýiklikde arterial damarlardaky degişli sistolik we diastolik döwürleriň basyş gymmatlyklary köplenç adam bedeniniň gan basyşyny häsiýetlendirmek üçin ulanylýar, ol degişlilikde sistolik gan basyşy (ýa-da gipertoniýa) we diastolik basyş (ýa-da pes basyş) diýlip atlandyrylýar.
Bedeniň arterial gan basyşy üýtgeýän fiziologiki parametrdir. Ol adamlaryň psihologik ýagdaýyna, emosional ýagdaýyna, ölçeýiş wagtyndaky duruşyna we ýagdaýyna köp täsir edýär, ýürek urşy ýokarlanýar, diastolik gan basyşy ýokarlanýar, ýürek urşy haýallaýar we diastolik gan basyşy peselýär. Ýürekde urgularyň sany artdygyça, sistolik gan basyşy hökman ýokarlanýar. Her ýürek siklindäki arterial gan basyşynyň düýbünden birmeňzeş bolmajagyny aýtmak bolar.
Titreme usuly 70-nji ýyllarda işlenip düzülen inwaziw däl arterial gan basyşyny ölçemegiň täze usulydyr,we onuňprinsipi arterial gan damarlary doly basylanda we arterial gan akymyny böwetlände, manžetany belli bir basyşa çenli üflemek üçin ulanmakdan ybaratdyr, soňra manžet basyşynyň peselmegi bilen arterial gan damarlary doly böwetlenmek → ýuwaş-ýuwaşdan açylmak → doly açylmakdan üýtgeýär.
Bu prosesde, arterial damar diwarynyň impulsy manžetdäki gazda gaz yrgyldawuk tolkunlaryny dörederligi sebäpli, bu yrgyldawuk tolkun arterial sistolik gan basyşy, diastolik basyş we ortaça basyş bilen anyk gabat gelýär we ölçenen ýeriň sistolik, ortaça we diastolik basyşyny deflýasiýa prosesinde manžetdäki basyş yrgyldawuk tolkunlaryny ölçemek, ýazga almak we seljermek arkaly alyp bolýar.
Titreýiş usulynyň esasy maksady arterial basyşyň yzygiderli pulsyny tapmakdyrMenHakyky ölçeg prosesinde, hassanyň hereketi ýa-da daşarky päsgelçilikler manžetdäki basyşyň üýtgemegine täsir edýändigi sebäpli, enjam yzygiderli arterial üýtgemeleri anyklap bilmez, şonuň üçin ölçegiň şowsuzlygyna sebäp bolup biler.
Häzirki wagtda käbir gözegçiler belli bir derejede garşylyk ukybyna eýe bolmak üçin, programma üpjünçiligi tarapyndan garşylyk çärelerini, mysal üçin, basgançak deflýasiýa usulyny ulanmak ýaly garşylyk çärelerini kabul etdiler. Emma garşylyk gaty güýçli bolsa ýa-da gaty uzak dowam etse, bu garşylyk çäresi bu barada hiç zat edip bilmez. Şonuň üçin, inwaziw däl gan basyşyny gözegçilik etmek prosesinde gowy synag ýagdaýynyň bardygyna göz ýetirmäge synanyşmak, şeýle hem manžetiň ölçegini, ýerleşdirilişini we berkligini saýlamaga üns bermek gerek.
6. Arterial kislorodyň doýgunlygynyň (SpO2) gözegçiligi
Kislorod ýaşaýyş işjeňliginde aýrylmaz maddadyr. Gandaky işjeň kislorod molekulalary gemoglobine (Hb) baglanyp, kislorodly gemoglobini (HbO2) emele getirmek arkaly bedeniň ähli dokumalaryna daşalýar. Gandaky kislorodly gemoglobiniň paýyny häsiýetlendirmek üçin ulanylýan parametr kislorod bilen doýgunlyk diýilýär.
Inwaziw däl arterial kislorod doýgunlygynyň ölçegi ganyň içinde gemoglobiniň we kislorodly gemoglobiniň siňdiriş häsiýetlerine esaslanýar, iki dürli tolkun uzynlygy bolan gyzyl çyranyň (660 nm) we infragyzyl çyranyň (940 nm) dokuma arkaly geçirilmegi we soňra fotoelektrik kabul ediji tarapyndan elektrik signallaryna öwrülmegi, şeýle hem dokumanyň beýleki böleklerini, mysal üçin: deri, süňk, myşsa, wena gany we ş.m. ulanmak arkaly amala aşyrylýar. Siňdiriş signaly üýtgewsizdir we diňe arteriýadaky HbO2 we Hb-niň siňdiriş signaly kabul edilen signaly gaýtadan işlemek arkaly alynýan impuls bilen sikliki üýtgeýär.
Bu usulyň diňe arterial gandaky ganyň kislorod bilen doýgunlygyny ölçäp bilýändigini we ölçemegiň zerur şertiniň pulsasiýa edýän arterial gan akymydygyny görmek bolýar. Kliniki taýdan sensor arterial gan akymy we dokumalaryň galyňlygy galyň bolmadyk dokuma böleklerine, mysal üçin barmaklara, barmaklara, gulak ýapraklaryna we beýleki böleklere ýerleşdirilýär. Şeýle-de bolsa, ölçenýän bölekde güýçli hereket bolsa, bu yzygiderli pulsasiýa signalynyň çykarylmagyna täsir eder we ölçelip bilinmez.
Hassanyň periferik gan aýlanyşygy örän pes bolanda, ölçeljek ýerde arterial gan akymynyň azalmagyna getirip, ölçemegiň nädogry bolmagyna sebäp bolar. Gaty gan ýitiren hassanyň ölçeýiş ýeriniň beden temperaturasy pes bolanda, zondda güýçli çyra düşse, fotoelektrik kabul ediji enjamyň işini kadaly aralykdan çykaryp, ölçemegiň nädogry bolmagyna sebäp bolup biler. Şonuň üçin ölçeýiş wagtynda güýçli çyradan gaça durmaly.
7. Dem alyş ýollarynyň uglerod dioksidiniň (PetCO2) gözegçiligi
Dem alyş uglerod dioksidi anesteziýa hassalary we dem alyş metabolik ulgamynyň keselleri bolan hassalar üçin möhüm gözegçilik görkezijisidir. CO2-ni ölçemekde esasan infragyzyl siňdiriş usuly ulanylýar; Başgaça aýdylanda, CO2-niň dürli konsentrasiýalary dürli derejeli infragyzyl şöhlesini siňdirýär. CO2 gözegçiliginiň iki görnüşi bar: esasy we gapdal akym.
Esasy görnüşli gaz sensory gönüden-göni hassanyň dem alyş gaz kanalyna ýerleşdirýär. Dem alyş gazyndaky CO2-niň konsentrasiýasy gönüden-göni amala aşyrylýar, soňra elektrik signaly PetCO2 parametrlerini almak üçin seljermek we işläp düzmek üçin monitora iberilýär. Gapdal akymly optik sensor monitora ýerleşdirilýär we hassanyň dem alyş gazynyň nusgasy gaz nusgalyk turbasy arkaly real wagt režiminde alynýar we CO2 konsentrasiýasyny seljermek üçin monitora iberilýär.
CO2 gözegçiligini geçirýän wagtymyzda, aşakdaky meselelere üns bermelidiris: CO2 sensory optiki sensor bolany üçin, ulanmak prosesinde sensoryň hassalaryň bölünip çykmagy ýaly çynlakaý hapalanmagynyň öňüni almaga üns bermek zerurdyr; Sidestream CO2 monitorlary, adatça, dem alýan gazdan çyglylygy aýyrmak üçin gaz-suw bölüjisi bilen enjamlaşdyrylandyr. Gaz-suw bölüjisiniň netijeli işleýändigini hemişe barlaň; Bolmasa, gazyň içindeki çyglylyk ölçegleriň takyklygyna täsir eder.
Dürli parametrleri ölçemegiň käbir kemçilikleri bar, olary ýeňip geçmek kyn. Bu monitorlar ýokary derejeli aň-paýhasa eýe bolsa-da, häzirki wagtda olar adamlaryň ornuny doly tutup bilmeýärler we operatorlar olary seljermek, baha bermek we dogry çözmek üçin zerurdyr. Operasiýa seresaply bolmaly we ölçeg netijeleri dogry baha berilmeli.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 10-njy iýuny
