Psoriaz köp duş gelýän, köp sanly, gaýtalanmagy aňsat, bejerilmegi kyn deri keselleri bolup, daşarky derman terapiýasyndan, agyz arkaly ulanylýan sistematik terapiýadan, biologik bejergiden başga-da, başga bir bejergi bar - fizioterapiýa. UVB fototerapiýa fizioterapiýadyr. Psoriaz üçin UVB fototerapiýasynyň nähili täsirleri bar?
UVB fototerapiýasy näme? Onuň kömegi bilen haýsy keselleri bejerip bolýar?
UVB fototerapiýasyKeselleri bejermek üçin emeli yşyk çeşmesini ýa-da gün şöhlelenme energiýasyny ulanyň we keselleri bejermek üçin adam bedenine ultramelewşe şöhlelenmesini ulanyň, ultramelewşe terapiýa diýlip atlandyrylýan kesel usuly. UVB fototerapiýasynyň prinsipi deridäki T öýjükleriniň köpelmeginiň öňüni almak, epidermal giperplaziýanyň we galyňlaşmagyň öňüni almak, deriniň çişmegini azaltmak we şeýlelik bilen deriniň zeperlenmegini azaltmakdyr.
UVB fototerapiýasy dürli deri kesellerini, mysal üçin, psoriaz, spesifik dermatit, witiligo, ekzema, dowamly briofiid pitiriaz we ş.m. bejermekde gowy täsir edýär. Olaryň arasynda psoriaz bejermekde UVB (280-320 nm tolkun uzynlygy) esasy rol oýnaýar, operasiýa derini ...ultramelewşe şöhlebelli bir wagtda; UVB fototerapiýasy iltihaba garşy, immunosupressiýa we sitotoksiklik ýaly dürli häsiýetlere eýedir.
Fototerapiýanyň klassifikasiýalary nähili?
Psoriaz optik terapiýasy, esasan, UVB, NB-UVB, PUVA, eksimer lazer bejergisi üçin 4 görnüşli klassifikasiýa eýedir. Olaryň arasynda UVB beýleki fototerapiýa usullaryndan has amatly we arzan, sebäbi sizöýde UVB fototerapiýasyny ulanyňPsoriazly ulular we çagalar üçin UVB fototerapiýasy adatça maslahat berilýär. Eger psoriaz zeperleri inçe ýerlerde ýüze çyksa, fototerapiýanyň täsiri has aýdyň bolar.
Näme artykmaçlyklary barPsoriaz üçin UVB fototerapiýasy?
UVB fototerapiýasy psoriaz diagnoz we bejeriş gollanmalaryna (2018-nji ýyl neşiri) girizildi we onuň terapewtiki täsiri anykdyr. Statistika psoriaz hassalarynyň 70% -den 80% -ine çenlisiniň 2-3 aýlyk yzygiderli fototerapiýadan soň deri zeperlenmeleriniň 70% -den 80% -ine çenli ýeňilleşip bilýändigini görkezýär.
Şeýle-de bolsa, ähli hassalar fototerapiýa üçin ýaramly däl. Ýeňil psoriaz esasan ýerli dermanlar bilen bejerilýär, UVB fototerapiýasy bolsa orta we agyr hassalar üçin örän möhüm bejergidir.
Fototerapiýa keseliň gaýtalanma wagtyny uzaldyp biler. Eger hassanyň ýagdaýy ýeňil bolsa, gaýtalanma birnäçe aýlap saklanyp bilner. Eger kesel dowamly bolsa we deri zeperlerini aýyrmak kyn bolsa, gaýtalanma howpy has ýokary bolýar we fototerapiýany bes edenden 2-3 aý soň täze deri zeperleri ýüze çykyp biler. Has gowy terapewtiki täsir gazanmak we gaýtalanmalary azaltmak üçin fototerapiýa köplenç kliniki tejribede käbir ýerli dermanlar bilen bilelikde ulanylýar.
Psoriaz wulgaris bejergisinde takatinol mazynyň dar spektrli UVB şöhlelenmesi bilen utgaşdyrylan netijeliliginiň gözegçilik barlagynda 80 hassa diňe UVB fototerapiýasyny alan gözegçilik toparyna we her iki gün bir gezek takalsitol topikal (günde iki gezek) UVB fototerapiýasy, beden şöhlelenmesi bilen utgaşdyrylan bejeriş toparyna bellenildi.
Barlaglaryň netijeleri PASI bally iki hassalar toparynyň we bejerginiň netijeliliginiň dördünji hepde bilen deňeşdirilende statistik taýdan ähmiýetli tapawudyň ýokdugyny görkezýär. Emma 8 hepdelik bejergi bilen deňeşdirilende, bejergi toparynyň PASI ballary (psoriaz deri zeperlenme derejesi ballary) gowulaşdy we netijeliligi gözegçilik toparyndan has ýokary boldy, bu bolsa psoriazy bejermekde takalsitol bogun UVB fototerapiýasynyň diňe UVB fototerapiýasyndan gowy täsir edýändigini görkezýär.
Takasitol näme?
Takalsitol işjeň D3 witaminiň türewidir we şuňa meňzeş dermanlar güýçli gyjyndyryjy kalsipotriola eýedir, bu bolsa epidermal öýjükleriň köpelmegine päsgel beriji täsir edýär. Psoriaz epidermal glial öýjükleriň aşa köp köpelmegi sebäpli ýüze çykýar, netijede deride eritema we kümüşsöw ak deskwamat emele gelýär.
Takalsitol psoriazy bejermekde ýeňil we az gyjyndyryjy täsir edýär (ony damardan psoriaz hem ulanyp bolýar) we keseliň agyrlygyna baglylykda günde 1-2 gezek ulanylmaly. Näme üçin ýumşak diýmeli? Deriniň inçe we näzik bölekleri üçin, göz gatlagyndan we konýunktiwadan başga, bedeniň ähli bölekleri ulanylyp bilner, kalsipotriolyň güýçli gyjyndyryjylygy bolsa kellede we ýüzde ulanylyp bilinmez, sebäbi gyjyndyryjy, dermatit, göz töweregindäki ödem ýa-da ýüz ödem we beýleki ters täsirler bolup biler. Eger UVB fototerapiýasy bilen utgaşdyrylan bejergi bolsa, fototerapiýa hepdede üç gezek, takalsitol bolsa günde iki gezek ulanylýar.
UVB fototerapiýasynyň nähili goşmaça täsirleri bolup biler? Bejergi wagtynda nämelere üns bermeli?
Umuman aýdylanda, UVB bejergisiniň täsirleriniň köpüsi wagtlaýyn bolýar, mysal üçin, gyjyndyrma, ýanma ýa-da çişme. Şonuň üçin, deriniň käbir zeperlenmeleri üçin fototerapiýa sagdyn derini gowy örtmeli. UV siňdirilişini we fototoksikligini peseltmezlik üçin fototerapiýadan soň derrew duş almak dogry däl.
Bejerginiň dowamynda fotosensitiw miweleri we gök önümleri iýmeli däl: injir, keşniş, laým, salat we ş.m.; şeýle hem fotosensitiw dermanlary kabul etmeli däl: tetrasiklin, sulfanilamid, prometazin, hlorprometazin gidrohloridi.
Ýagdaýyň ýaramazlaşmagyna sebäp bolup biljek açy gyjyndyryjy iýmitler üçin mümkin boldugyça az iýiň ýa-da iýmäň, bu hili iýmitlerde deňiz önümleri, temmäki we alkogol we ş.m. bar, iýmitlenmegiň dogry gözegçiligi arkaly deri zeperlenmeleriniň sagalmagyna ýardam edip we psoriazyň gaýtalanmagynyň öňüni netijeli alyp bilersiňiz.
Netije: Psoriazy bejermekde fototerapiýa psoriaz zeperlenmelerini ýeňilleşdirip biler, ýerli dermanlaryň makul utgaşmasy bejerginiň täsirini gowulandyryp we gaýtalanmasyny azaldyp biler.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 7-nji iýuny
