Soňky ýyllarda lukmançylygyň ösmegi bilen psoriazy bejermek üçin barha köp täze we gowy dermanlar peýda bolýar. Köp hassalar bejergi arkaly deri zeperlerini arassalap, adaty durmuşa gaýdyp bildiler. Şeýle-de bolsa, başga bir mesele ýüze çykýar, ýagny deri zeperleri aýrylandan soň galan pigmentasiýany (tegleri) nädip aýyrmaly?
Hytaý we daşary ýurt saglyk ylmy baradaky köp sanly makalalary okandan soň, hemmelere peýdaly bolar diýip umyt edip, aşakdaky teksti gysgaça beýan etdim.
Ýerli dermatologlaryň maslahatlary
Psoriaz derini uzak wagtlap çişmäge we infeksiýa sezewar edýär, netijede ýüzündäki gyzyl dokumalaryň bölekleri bilen zeperlenen deri emele gelýär, bu bolsa deriniň deskuamasiýa we çişme ýaly alamatlar bilen utgaşýar. Çişme bilen gyjyndyrylandan soň, deriniň aşagyndaky gan aýlanyşygy haýallaýar, bu bolsa ýerli pigmentasiýa alamatlaryny döredip biler. Şonuň üçin, sagalandan soň, deri zeperiniň reňkiniň töweregindäki reňkden has garaňky (ýa-da açyk) bolýandygy we deri zeperiniň garaňkylaşmagynyň alamatlary hem ýüze çykjakdygy anyklanar.
Bu ýagdaýda, bejergi üçin daşarky melhemleri, meselem, gidrokinon kremini ulanyp bilersiňiz, bu bolsa melaniniň öndürilmegini basmakda belli bir täsir edip biler we melanini suwuklandyrmak täsirine hem eýedir. Agyr melanin alamatlary bolan adamlar üçin ony fiziki usullar, meselem, deri asty melanin bölejiklerini parçalap, derini kadaly ýagdaýa getirip bilýän lazer bilen bejermek arkaly gowulandyrmak zerurdyr.
—— Li Wei, Dermatologiýa bölümi, Çžižýan uniwersitetiniň lukmançylyk fakultetiniň ikinji şahamçasy
Siz deridäki melaniniň sintezini azaltmaga we melanin çökündileriniň aýrylmagyna ýardam berýän C we E witamine baý iýmitleri has köp iýip bilersiňiz. Melaniniň çökündisini aýyrmak üçin peýdaly bolan käbir dermanlar, meselem, gidrokinon kremi, kojik kislotasy kremi we ş.m. ýerli ulanylyp bilner.
Retinoý kislotasy kremi melaniniň bölünip çykmagyny çaltlaşdyryp biler, nikotinamid bolsa melaniniň epidermal öýjüklere daşalmagynyň öňüni alyp biler, bularyň hemmesi melaniniň çökmegine belli bir derejede terapewtiki täsir edýär. Şeýle hem, deridäki artykmaç pigment bölejiklerini aýyrmak üçin güýçli impulsly ýagtylygy ýa-da pigmentli impulsly lazer bejergisini ulanyp bilersiňiz, bu bolsa köplenç has netijeli bolýar.
—— Çžan Wenjuan, Pekin uniwersitetiniň halk hassahanasynyň dermatologiýa bölümi
Agzyndan kabul edilýän dermanlar üçin C witamini, E witamini we glutation ulanmak maslahat berilýär, olar melanositleriň öndürilişini netijeli basyp, emele gelen pigment öýjükleriniň sanyny azaldyp, şeýlelik bilen agartmak täsirini gazanyp biler. Daşarky ulanylyş üçin, agartmak üçin pigmentli bölekleri gönüden-göni nyşana alyp bilýän gidrokinon kremini ýa-da E witamini kremini ulanmak maslahat berilýär.
——Liu Hongjun, Şenýan ýedinji halk hassahanasynyň dermatologiýa bölümi
Amerikaly jemgyýetçilik işgäri Kim Kardaşýan hem psoriaz keselinden ejir çekýär. Ol bir gezek sosial mediada: "Psoriaz aýrylandan soň galan pigmenti nädip aýyrmaly?" diýip sorady. Emma köp wagt geçmänkä, ol sosial mediada: "Men psoriazymy kabul etmegi we psoriazymy örtmek isleýän wagtym bu önümi (belli bir esas) ulanmagy öwrendim" diýip ýazdy we deňeşdirme suratyny ýükledi. Düşünjeli adam Kardaşýanyň haryt getirmek (haryt satmak) mümkinçiliginden peýdalanýandygyny bir seretmek bilen görüp biler.
Kardashianyň psoriaz nokatlaryny örtmek üçin tonal krem ulanmagynyň sebäbi agzaldy. Şahsy pikirlerime görä, biz bu usuly ulanyp bileris we witiligo örtüjisiniň bir görnüşi hem göz öňünde tutulyp bilner.
Witiligo hem awtoimmunitet bilen baglanyşykly keseldir. Ol deride aýdyň serhetleri bolan ak tegmiller bilen häsiýetlendirilýär, bu bolsa näsaglaryň adaty durmuşyna uly täsir edýär. Şonuň üçin witiligoly käbir näsaglar maskalaýjy serişdeleri ulanýarlar. Şeýle-de bolsa, bu örtüji serişde, esasan, adam bedenini gaýtalaýan biologiki belogyň melanini öndürmek üçin ulanylýar. Eger psoriaz zeperleriňiz arassalanyp, açyk reňkli (ak) pigmentasiýa bilen galsa, ony synap görmek barada pikir edip bilersiňiz. Maslahatlaşmak maslahat berilýär. Bu barada hünärmenler karar berýär.
Daşary ýurt saglygy goraýyş ylmy makalalaryndan bölekler
Psoriaz ýitip gidýär we wagtyň geçmegi bilen ýitip gitmegi mümkin bolan garaňky ýa-da açyk tegmilleri (giperpigmentasiýa) galdyrýar, ýöne käbir hassalar olary has-da biynjalyk döredýän hasaplaýarlar we tegmilleriň has ir aýrylmagyny isleýärler. Psoriaz ýitip gidenden soň, agyr giperpigmentasiýany ýerli tretinoin (tretinoin) ýa-da ýerli gidrokinon, kortikosteroidler (gormonlar) bilen aýyryp bolýar. Şeýle-de bolsa, giperpigmentasiýany aýyrmak üçin kortikosteroidleri (gormonlary) ulanmak howplydyr we garaňky derili hassalara has köp täsir edýär. Şonuň üçin kortikosteroidleriň ulanylyş möhleti çäklendirilmeli we lukmanlar hassalara aşa köp ulanylmagy sebäpli töwekgelçiliklerden gaça durmagy öwretmelidirler.
——Doktor Aleksis
“Çijreme geçensoň, deriniň reňki adatça ýuwaş-ýuwaşdan kadalaşýar. Şeýle-de bolsa, onuň üýtgemegi üçin köp wagt gerek bolup biler, aýlardan ýyllara çenli. Şol wagtyň dowamynda ol ýara ýaly bolup görünýär.” Eger siziň kümüş psoriatik pigmentasiýaňyz wagtyň geçmegi bilen gowulaşmasa, dermatologyňyzdan lazer bejergisiniň size laýyk gelýändigini soraň.
—Emi Kassuf, MD
Köplenç psoriazda giperpigmentasiýany bejermek üçin hiç zat etmegiň zerurlygy ýok, sebäbi ol öz-özünden geçýär. Gara deriňiz bolsa, bu has köp wagt talap edip biler. Şeýle hem, giperpigmentasiýany ýa-da gara tegmilleri aýyrmak üçin ýagtylandyryjy önümleri synap görüp bilersiňiz, aşakdaky maddalaryň birini öz içine alýan önümleri gözläp görüň:
● 2% gidrokinon
● Azela kislotasy (Azela kislotasy)
● Glikolik kislota
● Kojik kislotasy
● Retinol (retinol, tretinoin, adapalen geli ýa-da tazaroten)
● C witamini
★ Bu önümleri ulanmazdan öň dermatolog bilen maslahatlaşyň, sebäbi olaryň düzüminde psoriazyň ýitileşmesini döredip biljek maddalar bar.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 15-nji marty